19 november 2025 - Bedrijven als Meta, Microsoft en Alphabet zeggen honderden miljarden te gaan investeren in Artificial Intelligence (AI). Mede daardoor zijn de koersen van deze bedrijven en technologische maakbedrijven flink gestegen de afgelopen tijd. De gedachte is dus dat de grote techbedrijven een mooi rendement op die investeringen gaan halen. Een andere pijler van die koerstijgingen is dat er voor de AI-revolutie datacenters en andere 'hardware' nodig zijn. Dus bedrijven die deze hardware leveren zullen ook flink profiteren van de AI-hausse. Vraag is of al die koerstijgingen gerechtvaardigd zijn en of er niet sprake is van een hype.
Troepen
Het lijjkt er op dat beleggers wat te veel op de troepen vooruit lopen. Al die datacenters moeten nog gebouwd worden. Dat gaat niet in een vloek of een zucht. Er moet ruimte gezocht worden, vergunningen moeten worden aangevraagd, de energievoorziening moet worden geregeld, etc. Een eerste deel zal relatief makkelijk te realiseren zijn, maar daarna zal het steeds moeilijker worden. Dus de mate waarin de grote bedrijven kunnen investeren hangt af van de snelheid waarmee die datacenters gerealiseerd kunnen worden. Gelet op bijvoorbeeld de netcongestie in Nederland, zal het regelen van een aansluiting en het leveren van voldoende stroom om de koeling te regelen een probleem van jewelste worden.
Ook de vraag naar bijvoorbeeld de chips van Nvidia, waar deze datacenters mee worden volgehangen, zal afhangen van de snelheid waarmee de datacenters gebouwd kunnen worden.
Slecht nieuws is goed nieuws
Wat kost een datacentrum? Hoeveel datacentra willen de grote techbedrijven bouwen? Is dat niet veel hoger dan wat er daadwerkelijk binnen afzienbare tijd gebouwd kan worden? Het antwoord op die laatste vraag lijkt 'ja' te zijn, hoewel ik niet de getallen bij de hand heb om de berekeningen te maken. Dat zou betekenen dat de daadwerkelijke investeringen van die grote bedrijven veel minder zullen zijn dan wat ze nu aangeven dat ze zijn. Dat lijkt slecht nieuws, maar het is eigenlijk goed nieuws. Want het zal de winstgevendheid van die bedrijven ten goede komen. Minder investeringen = minder afschrijvingen = meer winst. En het behoedt deze bedrijven voor overinvesteren in datacenters die niet nodig zijn.
Goudkoorts
Je zou de datacenters kunnen vergelijken met goudmijnen. Goudmijnen zijn nodig om goud te delven en datacenters om de AI-modellen te kunnen laten draaien. Wat de pikhouwelen zijn voor de gouddelvers, zijn de chips van Nvidia voor de techbedrijven: het gereedschap dat nodig is om het product te maken. Een langzamere bouw van datacenters betekent dus minder vraag naar de chips van dit bedrijf. Hieruit kan de conclusie worden getrokken dat de koers van Nvidia wat te snel is opgelopen de laatste tijd. Daarbij komt dat de datacenters van over vijf of tien jaar niet de huidige chips van Nvidia gaan gebruiken, maar toekomtige generaties van die chips, die nog ontworpen moeten worden. Wat betekent dat voor de afschrijvingstermijn van deze chips en de machines die nodig zijn om ze te maken? De bekende short-seller Michael Burry maakt zich hier momenteel erg druk om.
Botte chatbots
Dan hebben we het alleen nog maar gehad over de aanbodkant van de AI-revolutie. Hoe zit het met de vraagkant? Is er eigenlijk wel behoefte aan AI en alle rekenkracht die daarvoor nodig is? En zal die behoefte zodanig zijn dat mensen of bedrijven daarvoor willen betalen? Zoniet, dan heb je dadelijk een wereld voor datacenters die aan het verstoffen zijn omdat niemand ze gebruikt.
Of particulieren veel behoefte hebben aan AI waag ik te betwijfelen en al helemaal of ze daarvoor bereid zijn te betalen. Het meest concrete wat ik me daarbij voor kan stellen is dat je een abonnement op ChatGDP of andere AI-tool neemt. Maar het is nu gratis. En als je Google of X gebruikt wordt je ook al met AI-tools om de oren geslagen. Dus hoezo betalen? En als een product in het begin gratis is, zal het later heel moeilijk zijn om hier geld voor te gaan vragen.
B-to-B
Bedrijven zullen meer interesse hebben in betaalde vormen van AI. Bedrijven zijn natuurlijk al volop aan het experimenteren met AI, vooral bedrijven met callcentra. Dat zullen ze niet allemaal zelf ontwikkelen. Ze huren bedrijven in die dat voor hen introduceren in bijvoorbeeld de klantencontactcentra. Daar wordt dus voor betaald.
Vraag is of het hen allemaal brengt wat ze ervan verwachten. De eerste klant die blij is met een chatbot op het moment dat hij contact met een bedrijf zoekt, moet ik nog tegenkomen. Op andere meer concrete vlakken lijkt AI zinvoller, zoals bij het diagnosteren van borstkanker of iets dergelijk. Hier lijkt dus wel degelijk betaalde vraag te ontstaan.
Sowieso lijkt de vraag naar meer rekenkracht alleen maar te gaan stijgen, ook zonder dat er sprake is van AI-tools. Neem bijvoorbeeld het toenemend gebruik van routeplanners. Daar is veel rekenkracht voor nodig lijkt me.
Disclaimer
Ik ben een leek; een econoom. Ik probeer het slechts te begrijpen en ik probeer te begrijpen wat voor invloed het zal hebben op de economie en op individuele bedrijven. Veel is nog onduidelijk. Zullen Relx en WoltersKluwer gaan profiteren van AI of zullen ze daarvan juist het slachtoffer worden? Duidelijk is wel dat sommige bedrijven minder gaan profiteren als nu verwacht wordt. CoreWeave bijvoorbeeld schijnt klanten al teleur hebben moeten stellen omdat de benodigde datacenters er nog niet waren. En het moment dat de orders bij Besi, ASML en ASM binnen zullen gaan stromen zal ongetwijfeld nog een tijdje op zich laten wachten. Besi voorziet gouden bergen in de toekomst, maar de topman van ASML is voorzichtiger en die lijkt wijzer te zijn.
Profiteurs
Aan de andere kant zijn er bedrijven die gaan profiteren en die nog niet echt in het vizier van de beleggers staan. Dat zijn bijvoorbeeld de bouwbedrijven, die de datacenters moeten gaan bouwen, en de energiebedrijven. Die laatste kunnen opgesplitst worden in de netwerkbedrijven, energieleveranciers en energieproducenten. Die eerste categorie heeft streng gereguleerde tarieven en grote personeels- en andere tekorten. De winsten van deze bedrijven zullen niet snel explosief stijgen. De leveranciers van stroom hebben meer baat bij de AI-revolutie, net zoals de producenten van stroom, vooral bedrijven die lokaal stroom efficiënt en duurzaam opwekken. Maar ook hier zal het gaan om een langzame en gestage stijging van omzet en winst en niet van explosieve groei.
Jurgen Sweegers